Varðliðar umhverfisins

Varðliðar umhverfisins

Varðliðar umhverfisins er yfirskrift verkefnasamkeppni grunnskólabarna í 5. til 10. bekk sem var haldin í fyrsta skipti vorið 2007. Umhverfis- og auðlindaráðuneytið, Landvernd og Náttúruskóli Reykjavíkur standa að keppninni.

Skilafrestur

Skilafrestur verkefna er til 1. apríl 2016 og þau skal senda umhverfis- og auðlindaráðuneytinu, Skuggasundi 1, 101 Reykjavík, merkt ,,Varðliðar umhverfisins”. Dómnefnd skipuð fulltrúum umhverfis- og auðlindaráðuneytisins, Landverndar og Náttúruskóla Reykjavíkur velur úr innsendum verkefnum og útnefnir Varðliða umhverfisins. Allir þátttakendur fá viðurkenningarskjal og valin verkefni verða verðlaunuð af umhverfis- og auðlindaráðherra á Degi umhverfisins 25. apríl 2016.

Markmið

Markmið keppninnar er að hvetja ungt fólk til góðra verka í umhverfisvernd, vekja athygli á sýn ungs fólks á umhverfismál og kalla eftir leiðsögn yngri kynslóðarinnar á því sviði.

Verkefnin

Verkefnin mega vera af fjölbreyttum toga, t.d. ritgerðir, ljósmyndir, ljóð, veggspjöld, bæklingar, myndbönd og hljóðverk og geta verið á hvaða formi sem er. Lögð er áhersla á að frumkvæði nemenda sé sýnilegt bæði við undirbúning og úrvinnslu verkefnanna og mikilvægt er að gögn séu unnin af nemendum sjálfum.

Óskað er eftir verkefnum sem fjalla um umhverfismál í víðum skilningi og hafa jákvæð áhrif á hegðun og viðhorf til umhverfisins, innan skólans og utan. Einnig styrkir verkefnin að þau feli í sér nýja sýn á umhverfismál og hafi sem besta tengingu við nám nemenda og þverfaglegt skólastarf.

Samkeppnin er tækifæri fyrir nemendur og kennara til að koma á framfæri verkefnum sem þeir fyrrnefndu hafa þegar unnið í skólanum á skólaárinu og eiga skilið aukna athygli. Sömuleiðis er samkeppnin kjörin til að setja í gang verkefnavinnu þar sem sjónum er beint að umhverfismálum sérstaklega. Má í því sambandi benda á aukið vægi loftslagsmála í heiminum en óhætt er að segja að þau ná yfir afar fjölbreytt svið umhverfismála sem mörg hver tengjast með beinum hætti daglegu lífi barna og unglinga, s.s. samgöngum, lífsstíl og neyslu, orkunotkun, matarsóun, fatnaði, úrgangsmálum og svo mætti lengi telja. Ítrekað skal þó að hvers kyns verkefnum um umhverfismál er tekið fagnandi.  

Tengiliðir

Hægt er að óska eftir nánari upplýsingum um keppnina með tölvupósti til:

Varðliðar umhverfisins 2016

"" Ráðherra ásamt fulltrúum skólanna.

Nemendur í Grunnskóla Borgarfjarðar eystri hlutu útnefninguna Varðliðar umhverfisins 2016 fyrir ljósmyndaverkefni sem allir nemendur skólans, í 3. – 10. bekk unnu sameiginlega í tveggja daga gönguferð um Loðmundarfjörð. Nemendum var skipt í hópa þvert á árganga og átti hver hópur að finna myndefni í náttúrunni sem tengdist níu hugtökum sem nemendur og kennarar ákváðu í sameiningu. Sem dæmi um hugtök má nefna gleði, frelsi, orka, kyrrð, auðlind og samspil manns og náttúru. Nemendur unnu myndirnar síðan í tölvu og útbjuggu myndasýningu sem kynnt var fyrir öðrum nemendum skólans.

Þá hlutu fjórir nemendur í 9. bekk Dalvíkurskóla hlutu aukinheldur einstaklingsviðurkenningu, þeir Helgi Halldórsson, Ragnar Freyr Jónasson, Sveinn Margeir Hauksson og Viktor Hugi Júlíusson. Viðurkenninguna fá þeir fyrir rapplagið Ekki menga! sem þeir sömdu í náttúrufræði og gerðu myndband við. Rapplagið hefur jafnframt verið valið sem umhverfissáttmáli skólans. Skilaboðin í myndbandinu eru skýr, við þurfum að hætta að menga til að eyðileggja ekki vistkerfi og umhverfi.

Varðliðar umhverfisins 2015

Nemendur í 9. bekk í Lágafellsskóla hlutu útnefninguna Varðliðar umhverfisins 2015 fyrir verkefni sem unnin voru sem hluti af umhverfisþema í skólanum. Verkefnin voru margþætt; til að byrja með tóku nemendurnir fyrir ákveðin umhverfismál og kynntu fyrir samnemendum sínum í formi t.d. myndbanda, fréttaþátta, heimildarmynda eða rapplags. Í kjölfarið þurftu nemendur að taka sig á í tíu atriðum er varða umhverfið í sinni hversdagslegu hegðun á heimili sínu, allt frá því að nota færri handklæði í hverri viku og til þess að gera ítarlega áætlun í samráði við foreldra sína um það hvernig heimilið allt geti bætt sig í sjálfbærum lífsstíl. Loks afhentu nemendur bæjarstjóra Mosfellsbæjar áskorun með sjö tillögum um úrbætur í umhverfismálum bæjarins sem síðan var tekin fyrir hjá umhverfisnefnd bæjarins. Þaðan skiluðu hugmyndir þeirra sér í vinnu bæjarins við Staðardagskrá 21, sem lýtur að stefnumótun sveitarfélaga í sjálfbærnimálum.

Varðliðar umhverfisins 2014

 

Nemendur í Hvolsskóla fengu útnefninguna Varðliðar umhverfisins árið 2014 fyrir mælingar sem sjöundu bekkingar hafa gert á jökulsporði Sólheimajökuls frá árinu 2007 með hjálp GPS punkta. Mælingarnar eru merktar inn á mynd svo hægt sé að sjá og sýna öðrum hvernig jökullinn hopar ár frá ári. Í umsögn dómnefndar segir að um sé að ræða metnaðarfullt verkefni sem geri nemendum kleyft að rannsaka og upplifa á eigin skinni hvað áhrif loftslagsbreytingar hafa á nærumhverfi þeirra. „Í verkefninu takast nemendur á við raunhæf viðfangsefni, læra vísindaleg vinnubrögð um leið og það sýnir að grunnskólanemendur geta auðveldlega stundað rannsóknir á umhverfinu á einfaldan hátt.“

Varðliðar umhverfisins 2013

Nemendur þriggja skóla voru útnefndir Varðliðar umhverfisins árið 2013. Nemendur í 5. og 6. bekk Kerhólsskóla í Grímsnes- og Grafningshreppi hlutu viðurkenningu fyrir verkefnið Breytum rétt - mengum minna. Nemendur söfnuðu saman smáraftækjum á borð við farsíma og tónhlöður í sérstök safnílát sem þeir hafa komu fyrir á áberandi stöðum í sveitarfélaginu. Þeir kynntu verkefnið með ýmsum hætti fyrir sveitungum sínum, s.s með því að skrifa í fréttablöð, útbúa kynningu fyrir samnemendur og með dreifingu bæklings á netinu og í fréttablaði sveitarfélagsins.

 

Nemendur í 7. bekk Melaskóla í Reykjavík hlutu útnefninguna Varðliðar umhverfisins fyrir leikrit um umhverfismál sem sett var upp á jólaskemmtun skólans. Leikritið, sem byggir á smásögu eftir Ivan Gantschev, er ádeiluverk þar sem sjónum er beint að lífsgæðakapphlaupi og neyslumynstri nútímafólks.

Loks var Narfi Hjartarson, nemandi í 10. bekk í Patrekskóla – Grunnskóla Vesturbyggðar, útnefndur Varðliði umhverfisins en hann stofnaði Facebooksíðuna Fegrunarátak Patreksfjarðar þar sem hann fjallar um ýmislegt tengt umhverfismálum og ræktun.

Varðliðar umhverfisins 2012

Nemendur tveggja skóla voru útnefndir Varðliðar umhverfisins árið 2012.  Nemendur í 7. og 8. bekk Stórutjarnaskóla í Ljósavatnsskarði hlutu útnefninguna fyrir vinnu sína að umhverfisþingi skólans, sem nemendur og starfsfólk skólans hafa staðið fyrir þrjú ár í röð. Eru allir í skólasamfélagi skólans og nærsveitum boðnir þangað velkomnir. Á hverju þingi hafa brýn umhverfismál sveitarfélagsins verið tekin fyrir en á þinginu í fyrra kynntu nemendur í 7. og 8. bekk rannsóknarniðurstöður sínar á sorpflokkun á heimilum í skólasamfélaginu, undir yfirskriftinni Ert þú í rusli? Er rusl hráefni eða úrgangur?

Nemendur Foldaskóla í Grafarvogi hlutu útnefninguna fyrir þátttöku sína í Norræna loftslagsdeginum árið 2010. Í tilefni dagsins var nærsamfélagið virkjað til að búa til stórt tré í skólanum sem minnti á mikilvægi trjánna, m.a. í loftslagsmálum. Nemendur lituðu laufblöð úr pappír og báru í hús og viðtakendur gerðu sér ferð með þau í skólann til að laufga með þeim grein á trénu Virðingu. Heilu fjölskyldurnar komu í skólann til að finna laufblaðinu stað á trénu og laufgaðist Virðingin hægt og bítandi.

Varðliðar umhverfisins 2011

Á Degi umhverfisins 2011 voru nemendur í umhverfisnefnd Þjórsárskóla í Skeiða- og Gnúpverjahreppi útnefndir Varðliðar umhverfisins fyrir útgáfu ruslabæklings fyrir börn á öllum aldri. Bæklingnum var dreift á öll heimili og sumarbústaði í hreppnum. Markmið nemendanna með verkefninu var að leggja sitt af mörkum til að auka og stuðla að skilningi á breyttu fyrirkomulagi sorphirðu í sveitarfélaginu sem ætlað er að auka endurvinnslu úrgangs.  Þess má geta að sveitarstjórn falaðist sérstaklega eftir samvinnu við skólann vegna sérþekkingu hans á málinu. 

Varðliðar umhverfisins 2010

Á Degi umhverfisins 2010 voru nemendur Hvolsskóla útnefndir varðliðar umhverfisins fyrir faglega skýrslu um umhverfisáhrif vegna framkvæmda við Landeyjahöfn. Í skýrslunni leitast nemendur við að varpa ljósi á umfang framkvæmdanna og áhrif þeirra á umhverfið með því að flétta viðfangsefnið inn í stærðfræði, eðlisfræði og náttúrufræði.  Reiknaður var út umhverfiskostnaður af framkvæmdum í Landeyjahöfn, m.a. fundin út koltvísýringsmengun af flutningum grjóts í brimvarnargarð. Einnig voru borin saman þau áhrif sem eru af siglingum til Þorlákshafnar annars vegar og til Landeyjahafnar hins vegar með því að reikna út kostnað vegna olíunotkunar og magn koltvísýrings sem losnar út í andrúmsloftið á þessum tveimur siglingaleiðum. Að lokum veltu nemendur fyrir sér ávinningi landgræðslu með tilliti til bindingar koltvísýrings til að draga úr umhverfisáhrifum framkvæmdanna.

Varðliðar umhverfisins 2009

Á Degi umhverfisins 2009 voru nemendur í Grunnskóla Siglufjarðar og Snælandsskóla í Kópavogi útnefndir Varðliðar umhverfisins.

Nemendur í Grunnskóla Siglufjarðar fæddir árið 1997 hlutu útnefninguna fyrir verkefnið J aðrakan .Nemendurnir fylgdust m.a. með ferðum merktra jaðrakana frá Bretlandi til Íslands og tóku þátt í merkingum fugla. Einnig létu nemendurnir sig búsvæði fuglanna varða, s.s. með ályktun um verndun þess. Verkefnið er samstarfsverkefni Grunnskóla Siglufjarðar og grunnskólabarna í bænum Cobh í Cork á Írlandi og nemendurnir hafa því skrifast á við félaga sína á Írlandi, fengið gögn þaðan og miðlað upplýsingum um stöðu verkefnisins í þeirra eigin skóla.

Haustið 2006 var sett á laggirnar reiðhjólaverkstæði við Snælandsskóla sem kallast Hjólarí. Nemendur í Hjólaríinu læra viðgerðir á reiðhjólum, þar eru ónothæf hjól nýtt sem varahlutir í önnur og afrakstur þess er fjöldi fullbúinna hjóla sem skólinn hefur m.a. fært Rauða krossinum að gjöf. Skólinn hefur í gegnum Hjólaríið orðið sér úti um reiðhjól fyrir bekkjardeildir til að nýta í styttri vettvangs- og skemmtiferðir, nemendur sem ekki eiga reiðhjól geta eignast ódýr hjól auk þess sem kennurum stendur til boða að kaupa hjól. Markmið verkefnisins er m.a. að endurnýta það sem mögulegt er og að nemendur læri að meta reiðhjól sem farartæki.

Varðliðar umhverfisins 2008

Árið 2008 voru nemendur úr Lýsuhólsskóla og Fossvogsskóla útnefndir varðliðar umhverfisins við athöfn í Perlunni á Degi umhverfisins.

Karen Hjartardóttir, nemandi í 10. bekk Lýsuhólsskóla á Snæfellsnesi, bjó til Grænfánaspilið. Spilið leiðir fólk í gegnum ýmis umhverfisverkefni á skemmtilegan hátt og markmiðið er að flagga Grænfánanum, alþjóðlegri umhverfisviðurkenningu skóla.

Verkefni Fossvogsskóla fjallaði um veggjakrot og umgengni í skólahverfinu og var unnið af nemendum í 5., 6. og 7. bekk Fossvogsskóla. Í verkefninu var tekið á umgengismálum í hverfinu með aðstoð nemenda. Nemendur kortlögðu veggjakrot í hverfinu, skemmdarverk alls konar og slæma umgengni. Reiknaður var út kostnaður við að mála yfir veggjakrot í hverfinu og það tjón sem hverfið verður fyrir sökum þessa. Unnin voru póstkort úr endurunnu efni og á þau skrifuð ýmis konar slagorð tengd góðri umgengni við náttúruna og nánasta umhverfi. Póstkortin voru svo borin út til íbúa í skólahverfinu.

Varðliðar umhverfisins 2007

Árið 2007 voru fjórir hópar útnefndir varðliðar umhverfisins.

Nemendur í bekk 53 í Hólabrekkuskóla söfnuðu ruslpósti heima hjá sér í fjórar vikur og komu með í skólann. Þeir margfölduðu svo meðaltal þess sem barst þeim með fjölda heimila á Íslandi. Nemendurnir komust m.a. að því að ruslpóstur sem berst inn á heimili Íslendinga á ári er nærri því jafn mikill að rúmmáli og blokk í nágrenni skólans og u.þ.b. jafn þungur og 14 strætisvagnar. Krakkarnir kynntu verkefnið á Umhverfisþingi 2007 fyrir framan 350 áhorfendur.

Nemendur í Grunnskóla Tálknafjarðar bjuggu til skilti sem voru sett upp við skólann og víða um bæinn. Nemendur sömdu í sameiningu hentug slagorð á spjöldin. Þá var gerður umhverfissáttmáli milli nemenda og starfsfólks skólans og íbúa Tálknafjarðar. Sáttmálinn var settur á tvö spjöld og íbúar rituðu nöfn sín á spjöldin sem síðan voru hengd upp á hreppsskrifstofunni og í skólanum.

Nemendur í Álftamýrarskóla gerðu viðhorfskönnun í Kringlunni. Í könnuninni var m.a. spurt hvort fólk flokki rusl, hvort það hendi rusli á víðavangi og hvort það væri nægilega mikið af ruslatunnum á götum borgarinnar. Síðara verkefnið hét Við eigum aðeins eina jörð. Í því var fjallað um hvað einstaklingurinn getur gert til að bæta umhverfið, m.a. með bættum innkaupum, endurvinnslu og endurnýtingu.

Nemendur í stafrænu ljósmyndavali 10. bekkjar í Foldaskóla hönnuðu veggspjöld til að vekja fólk til umhugsunar um umhverfið.

Nemendur Lýsuhólsskóla fengur viðurkenninguna fyrir vinnu að gerð göngustígs í Kambsskarði og fyrir gerð Stubbalækjarvirkjunar. Markmið þess verkefnis var nýting endurnýjanlegrar orku í umhverfi skólans og lífræn ræktun í gróðurhúsi og matjurtagarði.