Samningurinn um evrópska efnahagssvæðið (EES) og umhverfismálin

Umhverfis- og auðlindaráðuneytið sér, í náinni samvinnu við Umhverfisstofnun, um framkvæmd skuldbindinga samkvæmt EES-samningnum á sviði umhverfismála og vöruviðskipta. Umhverfismál eru fyrirferðamikill málaflokkur innan samningsins og um 75% löggjafar Evrópusambandsins á því sviði hafa verið innleidd í íslenskan rétt. Almennt markmið samningsins á sviði umhverfismála er að varðveita, vernda og bæta umhverfið. Þar á meðal stuðlað að vernd heilsu manna og að náttúruauðlindir séu nýttar af varúð og skynsemi. Ákvæði um vatn, loft, efni, áhættu í iðnaði, líftækni og um úrgang eru hluti af EES-samningnum. Náttúruvernd, dýravernd, auðlindastjórnun, refsiréttarákvæði og skattar og gjöld falla ekki undir samninginn.

Áhrif samningsins á íslenskan umhverfisrétt er mjög mikil. Fjöldi íslenskra laga á rætur að rekja til samningsins, þar á meðal lög um uppbyggingu og rekstur fráveitna, lög um efni og efnablöndur, lög um umhverfismat áætlana, lög um varnir gegn mengun hafs og stranda, lög um meðhöndlun úrgangs, lög um úrvinnslugjald, lög um mat á umhverfisáhrifum, lög um hollustuhætti og mengunarvarnir og lög um erfðabreyttar lífverur.

Unnið er að innleiðingu fleiri tilskipana og reglugerða í íslenskan rétt á grundvelli samningsins. Þar á meðal um stjórn vatnsverndar, úrgang, varnarefni, ósoneyðandi efni, landfræðileg upplýsingakerfi, efni og efnavörur og umhverfisábyrgð.

 

Fulltrúi umhverfis- og auðlindaráðuneytis gagnvart Evrópusambandinu er Glóey Finnsdóttir. Hlutverk fulltrúa ráðuneytisins hjá Evrópusambandinu er að fylgjast með þróun og framvindu mála hjá sambandinu og hafa yfirsýn yfir gerðir sem kalla á lagabreytingar eða breytta framkvæmd á Íslandi.

Umhverfis- og auðlindaráðuneytið og stofnanir þess taka þátt í starfi Umhverfisstofnunar Evrópu. Stofnunin er ein af fagstofnunum Evrópusambandsins og er staðsett í Kaupmannahöfn. Starfsemi stofnunarinnar hófst árið 1994 og hefur Ísland átt aðild að stofnuninni frá upphafi. Hlutverk stofnunarinnar er að samhæfa upplýsingar og vöktun á sviði umhverfismála og koma upp evrópsku upplýsinganeti á því sviði. Nú eiga 32 ríki aðild að stofnuninni, þ.e.a.s. ESB ríkin 27, öll ríki EFTA (Noregur, Ísland, Sviss og Liechtenstein) ásamt Tyrklandi.